Nytt år, nye muligheter

Eg starta året og markerte slutten på barselpermisjonen med ny jobb. Så nå har eg innstallert meg i kontor med utsikt delvis ut mot öppna landskap samen med ein gjeng miljøentusiastar. Eg kan følge med på ferdigstilling av eit jordvarmeanlegg frå kontorvinduet. Og føler eg for å nerde meg litt i varmesentralen, så er det berre to trapper ned

Me har til og med ein komposteringsekspert i stallen, så nå har eg vore ute med håvelykt og spade i hagen og gravd ut den eldste fraksjonen frå kompostBjørn. Det såg mykje ferdigare ut enn eg hadde våga håpe på, men så var det jo mørkt. Blir spennande å sjå i dagslys i mårå :)

Grønt ute, grønt inne

Har hatt litt trøbbel med å halde gangen i komposten, men har fulgt rådet til Ingvald Erga om å lø på med bark, så nå begynner det å ta seg opp att. Har fått meg eit lite rituale med å gå ut å røre i komposten med greipa kvar kveld. Utrulig kjekt å følge med på utviklinga oppi der, og eg tek til å forstå folk som blir hekta på hage og dyrking. Og i går var temperaturindikatoren omsider tilbake på rosa, og altså godt og varmt nedi bingen

Frøa som vart sådd i april har og begynt å føre fram, og nå er hagen full av salat av alle slag. Gjødsla kun med hestalort frå Kalberg. Så i dag blir det hagesalat til middagen

Og inne spirer både agurk og tomat, så me ser fram til me kan begynne å hauste

I inspirasjon av alt det grøne, har eg fått meg eit grønt hjørne i stova og. Sjølsagt malt med svanemerka maling, (uten at det betyr at du skal sove med open boks på soverommet.. )Det vart mykje betre enn den uferdige sparkelgrå veggen som var der før. Bare litt pynt gjenstår no, så blir det bra

I morgon starter Jærdagen på Bryne, der det i år blir ein stor marknad med lokale kortreiste matvarer. Gler meg stort til det! Og ein tur til Bryne medfører og panoramautsikt til vindmølleparken for dei som kjem nordfrå, så det er vel verdt ein tur :)

Der fuglane syng, er graset grønare

Med kompost og økologisk hagebruk på programmet,  suste eg og Sindre utover Jæren til Orre og Ingvald Erga. Eg har kjørt forbi mange gonger tidlegare og sett det stilige huset og tenkt at dit skal eg på besøk ein gong, og slik vart det endeleg

Ettermiddagen vart ei fin blanding av nyttige tips, gode argument og interresante idear ispedd ein passe dose hippiekultur og new age:) Me starta med ein rundtur i hagen, der det sverma horder av svære mygg. Vart litt avskrekka då ein av dei prøvde å komme seg inn i øyret mitt, men det var heldigvis ikkje-stikkande mygg, så me vart vande med dei etter ei stund

Myggen vart sett på som ein naturleg del av artsmangfaldet der ute, og var velkommen i og med at den haldt vekke dei små myggane som stikk og er mykje meir irriterande. Ingvald gjorde oss oppmerksomme på lerkesongen frå kjelvå, og sa at ved tilfelle av dyrking i drivhus, vart avlingane merkbart betre av å spele musikk på visse frekvensar på høytalar for plantene. Frekvensane var omtrent som fuglesong, og altså kan det virke som om plantene sin trivsel blir påvirka av fuglesongen. Dette hadde visstnok støtte i Gaiateorien, som seier at naturen er eit sjølvregulerande univers.

Me fekk smaka på utvalget av urter, mellom anna spansk kjørvel (bedre kjent som Kongen av Danmark). Den var god! På Orre som på Sandnes hadde dei drista seg til å plante ut basilikumen allerede, så krysser fingrane for at den overlever.  Det klødde virkelig i dyrkefingrane då me fann ut at me kan bruke jordskokk som hekkplante, og me fekk tips om ein urteguru Olav Vandeskog på Lindesnes som var verdt å ta turen til for å få tak i spennande og sjeldnare urter

På eigedomen hadde dei og to frittgåande økologiske grasklipparar.

Når det gjeld kompost, så gjaldt prinsippet 3 delar matavfall til 1 del tørrstoff. Me har til no brukt Plantasjen sin latterlig dyre kompostbark, men trur eg melder overgang til ei blanding av spøna og heimelaga kverna og tørka greiner. Dessuten såg greipa mykje greiere ut å røre med enn den pinglete pinnen eg har.

Ingvald meinte det burde begynne å bli varmgang i godsakene etter omtrent ei veke, og jammen var det ikkje begynt å bli temperatur i KompostBjørn då me kom heim :)

Me fekk og opplysningar om Skvallerkålen til ettertanke. Den fyller ei viktig oppgåve med å verne den bare jorda mot erosjon. Så den må gjerne få bu i hagen på stader der me ikkje har anna beplantning. Og den er jo god i mat dersom ein klarer å heve seg frå irritasjonen over den.

Eit heimelaga, stort drivhus med eigen salamanderdam hadde dei og. Med heimesnekra vanningsanlegg (med levande vatn frå dammen utanfor) og søte små lufteluker som kunne vore dører i eit Hobbithus. Her fekk me mange gode dyrketips, og nå ønsker me oss veldig eit minidrivhus. Og eit litt større etterkvart.

Til slutt var det samling i halmhuset, som er bygd med halm og leire som isolasjon i veggene. Der fekk me innføring i teoretiske aspekt, mellom anna ei rask innføring i antroposofisk metode for bestemming av næringsinnhold i mat. Interresant med ei anna tilnærming til temaet! Det vart og drege fram rapportar om økologisk dyrking som verkeleg motseier argumenta som vart framlagt i TU forrige veke. Gleder meg til å lese rapportar som understøtter den økologiske tankegangen. Og tenk at det faktisk fins eit firma med slagordet "No food shall be grown that we don't own" Det er ganske vemmelig å tenke på og ganske stormannsgalt

Kjente det var godt med eit lite hippieboost utante Jæren, og gleder meg til ut i hagen i mårå

KompostBjørn in tha Garden

Ein morgon stod KompostBjørn utanfor døra då me kom ut døra. "Hurra" sa eg. "Å nei" mumla Bjørn. Men inn i hagen kom den.

Fylte opp med greiner og avispapir for å lage et godt luftlager i bånn, og har begynt å fylle i matavfall. Er spent på om eg klarer få gang på den. Har kjøpt meg rørepinne med temperaturindikator og greier. Eg kasta oppi litt skvallerkål og, og det trur eg kanskje ikkje er lov. Men kor skal eg gjer av elendigheten? Heldigvis er det komposteringskurs neste veke, så eg har framleis sjangsen til å rette opp alle nybegynnerfeila.

Sindre og Bjørn kverna opp alle dei gamle greinene som låg i ein haug i hagen, så nå har me eigenprodusert bark til å legge i dei beda me ikkje orker å luke.

Krigen mot skvallerkålen er i full gang i resten av beda, og den skal me vinne uten Ronnup eller annan kjemisk krigføring. Eg lure på kor mange kilometer med røter eg har dratt opp allerede, men eg skal ikkje gje meg.

Pus er skeptisk til økologisk hagebruk og forsåvidt alt anna som er økologisk. Og med rette i følge Teknisk Ukeblad som så galant hevder at "økologisk mat er ren bløff". Det hevdes der at økologisk mat slett ikkje er sunnere enn vanlig mat, samt at økologisk jordbruk spyr ut klimagasser i strie strømmer i forhold til konvensjonellt jordbruk. Sjøl syns eg det er ein bedre følelse å ete frukt og grønsaker som eg VEIT at ikkje har blitt sprøyta framfor frukt og grønt der eg ikkje veit ka som har blitt gjort. Sjøl om eg langt frå alltid kjøper økologisk. Eg ser jo poenget med at dei økologiske avlingane er mykje mindre, og at me kanskje ville slite med å brødfø heile jordas befolkning på økologisk mat. Men det har kanskje noko med å gjere at me er for mange folk på jorda? Og det er jo kanskje litt egoistisk tankegang og. Eg er heldig og har råd til å velge økologiske produkt, mens det ikkje er tilfelle for flesteparten av jordas befolkning slik situasjonen er nå. Eg tør heller ikkje sei at økologiske produkt smaker bedre, for eg kan desverre ikkje sei at eg har klart å smake forskjell.

Når det gjeld klimagassutslepp er det sikkert både sant og usant. Økologiske avlingar treng større areal for å gje like mykje mat som ei konvensjonell avling. Altså må karbonbindande planter vike plass for dyrking. Og siden kunstgjødsel ikkje kan brukast, har ein visstnok mindre kontroll på timinga av nitrogenkretsløpet i økologisk landbruk, noko som kan føre til auka utslepp av lystgass. Og lystgass er jo ein av verstingane klimamessig, og har 300 gonger så stor drivhuseffekt som CO2. Karbondioksid gå å legg deg liksom. Men tenk på all den konvensjonelle maten som kastes. Hadde me i større grad gått over til økologisk og  på grunn av det redusert mengde tilgjengelig mat, ville mykje mindre måtte kastas. Korleis reknestykket klimamessig ville sett ut då, er eg veldig interessert i å sjå!

Heldigvis ser eg at Oikos har gått til motmæle og belyst saken frå andre sida. Men det er søren ikkje lett for oss forbrukere å vite kva me skal tru. Enn så lenge vil eg fortsette å ete økologisk i den grad det er fornuftig for meg økonomisk sett. Alle små skritt til å gjere verden meir bærekraftig fortjener støtte, og eg håper og trur at dei som har ansvar for økologisk produksjon og merking av slike produkt jobber med kontinuerlig forbedring i bærekraftig retning.

Samstundes skal ein heller ikkje gløyme dei lokale bøndene som har valgt å satse på spesialprodukt som kjøt, honning, ost, grønsaker etc som ikkje har fått stempel som økologisk fordi dei f.eks har ein feil komponent i fôret i forhold til reglane for økologisk drift, men som kanskje satser på dyrevelferd og driftsmetode miljø og/eller energimessig som er bedre enn konvensjonell drift, men allikevel ikkje passer inn i ein spesiell kategori. Slik type mat som i tillegg er kortreist må jo være supert i forhold til klima og ikkje minst samtvittigheten. Samtidig som lokale tomater som bare har reist nogen få km og kanskje er plukka dagen før smaker utrulig mykje bedre enn tomater som har reist heilt frå Spania og vart plukka før dei var modne

Vel.. då tenker eg det er dags for ein kopp økologisk presskannekaffi :)

Det du tar for gitt, tar vi på alvor

Har gitt meg i kast med boka "Den økologiske have", en dansk vejledning i økologsik havebrug, frå slutten av 80-talet. Kan eg komme nærmare den bærekraftige livsstilen ved å endre hagen vår til ein økologisk oase? Det er iallefall masse inspirasjon å hentel. Det pedagogiske aspektet er viktig for både voksne og barn og lovnader om en hage der insekter summede og pindsvinet gikk tur med ungene virker lokkande. Det var egentlig kapittelet om kompost som trigga interessa for fullt. Det anslås i boka at ein familie kan redusere årleg avfallsmengd med 150 kg organisk avfall i året, som til neste år i tillegg kan brukes som gjødsel.

Med iver og entusiasme ringte eg kommunalteknisk avdeling i Sandnes kommune, ein av Norges Framtidens Byer. Dei opererer under mottoet "Det du tar for gitt, tar vi på alvor", og jammen vart eg ikkje møtt av ei blid dame som bad meg sende inn ei enkel eisides søknadsskjema om å få lov å heimekompostere. Kompostbingen, som for øvrig ber navnet "KompostBjørn" (bare for å gni inn Bjørn sin hageentusiasme), vil bli levert på døra innan kort tid, og me får eit gratis komposteringskurs hos Ingvald Erga i Grønn Hverdag på kjøpet. Virker som han har generellt god peiling på økologisk hagebruk, så viss me er flittige elevar, så klarer me kanskje å endre hagen vår frå HøgJærens HQ for Skvallerkål til noko vakkert og matnyttig der pinnsvina vil vandre. Syns dette var sprekt levert av Sandnes kommune, og eg gler meg til fortsetjinga