Heia Tyskland

Og kem sa at europeisk solkraft ikkje er ein del av framtida?



Det var riktignok ein laurdag der sikkert mykje kraftkrevande verksemd stod stille, og i tillegg full sol. Men eg syns det er imponerande å klare dekke 50% av dagsbehovet likevel.

Ellers så er eg igang med forskning på vertical farming ute på terrassen. På nokså basic nivå foreløpig, men fant ei kjekk og arealbesparande planteløysing for urtene og grønsakene mine, der kløverforma plastpotter kan stablas i høyden. Frisk farge har dei og. Trur eg må kjøpe meg eit par etasjar til



Eg har tatt til meg visdomsorda frå Ingvald Erga om at det heiter pionerplanter og ikkje ugras. Hagen min får i ein viss grad leve sitt eige liv, og pionerplantene rår grunnen. Eg tok inn eit knippe til kvelden, for eg syns igrunnen dei er ganske fine :) Smørblomst og ein eller annan mynteluktande låg plante med blå blommar slår stauder og sommarblommar med flotte latinske navn kva dag som helst for min del

Inspirasjon

Med april kom lyset tilbake og bragte med seg inspirasjon og virkelyst
Stova fungerer som foreløpig drivhus, og tomat og basilikum er i full spiring. Eg har og sådd ørten ulike etande vekster frå Runåbergs økologiske frøer i mikrodrivhus og er veldig spent på kva eg får utav det

Eg bunkra opp med 3 episodar Deadwood, og nytta den nyankomne inspirasjonen til å mekke husets første gardiner av eit herlig rødprikka stoff som stammer frå Fretex eller Maria Schei på Bryne. Begge verksemder der det å ta vare på står (stod) i fokus. Pfaffen måtte børstas støv av, men den gjekk framleis som ei klokke.

Einaste strek i rekninga var ar Deadwood dvd-en konka midtveis i første episode ( that cocksucker!) og vart erstatta av engelsk krim.. Ingen fullgod erstatning, men gardiner vart det no iallefall. Drilling i murvegg får vente til i mårå før eg får sjå det endelige resultatet

Gode nyheter?

Våkna til gode nyheter frå Durban i dag. Trur eg. Det er søren ikkje lett å skjønne kva som egentlig er bestemt på klimatoppmøtet, men det seiest av Kyotoavtalen (for EU-land)skal forlengast til 2015, det skal opprettast eit grønt fond (...) og at det innen 2015 skal vere ferdigforhandla ein avtale som trer i kraft frå 2020. Dette er gode nyheter siden det virker som både Kina, India og USA er instillt på ein slik avtale. Men me kan jo sleppe ut mykje grums på dei 8 åra fram mot ikrafttredelse tenker eg..

For oss vanlige folk er jo dette kjempevanskelig å følge med på og vurdere. Det er jo ikkje eingong enighet om at klimaendringane er menneskeskapte , og kor alvorlig dette egentlig er. Men eg tenker at dersom det skulle vise seg at konsekvensane av å ikkje gjere noko blir så store som enkelte påstår, så er det dumt å la ver å gjere noko nå når me har sjangsen. Etterpåklokskap synes ikkje som eit alternativ i dette tilfellet. Fant ein fin blogg som diskuterer internasjonal energi- og miljøpolitikk for oss som syns dette er interessant.

Selvgjort er velgjort

Med kjøkken sånn nokonlunde på plass (bortsett frå alle detaljane), er kvardagen på vei tilbake. Me endte opp med induksjonstopp. Men me kasta ikkje den gamle keramiske ovnen av den grunn. Den fungerte på nødkjøkkenet vårt i kjellaren i byggeperioden, og nå har Sindre fått ein fast installert 60x60x90 smørbrødgrill i kjellaren. Så då fulgte me Enova sitt råd tross alt, om å ikkje kaste ein steikeovn som virker  :) Me valgte og å behalde dei gamle overskapa frå1959, slik at me sparte litt materialer. Med litt maling vart dei rektig så snasne

Forrige veke fekk me tatt opp siste rest av avlinga frå hagen. Utav det fekk me potet- og jordskokkpuré, samt rosenkål, som vart tilbehør til ribba (som desverre ikkje får same gode klimastempel)

Jordskokkane var ganske kule egentlig. Den eine ligna på Knerten. Tar med eit bilde av rosenkålplanten og. Den var faktisk veldig fin. Og bildet er tatt ute i hagen i slutten av november!

Ta en potet

Det føles rart å skulle skrive om heilt vanlege ting i desse tider, men som Jens og mange med han har sagt, så er det ekstra viktig no å halde fram med det som ein er engasjert i og trur på

Då me kom heim frå sommarferie, var plantene i eplestykkjet begynt å få brune flekkar. Det var Bjørn som oppdaga det, men det vart ikkje rapportert vidare til meg før ei stund seinare. Med ein trassaldring og ein baby i hus er det ikkje alltid hagen som står i fokus, særdeles ikkje i regnver, men i dag fekk eg iallefall megt meg til å innkalle potetkonsuleten (les: svigerfar) lenger nede i gata for ei befaring. Han såg med ei gong at dette var tørråte, som eg hadde frykta. Ifølge ekspertisen er det då berre ein ting å gjer, og det er å rive vekk mest mulig av der infiserte blada og håpe på tørt ver og mest mulig grønt bladverk så lenge som råd. Så lenge det fins grøne blad, veks potetene i jorda. Eg ressonerte meg fram til at tryggaste måte å kvitte seg med det infiserte bladverket var i bioposar i brun dunk for ikkje å gjennomsyre heile hagen med tørråtesporer. Eg håper IVAR tilgir meg om dette ikkje var nokon god ide..Hadde eg vore føre var, så kunne eg ha sett på VIPS at tørråtevarselet for Rogaland er rimelig rødt. Men kva visste vel eg om potetdyrking.

Dessuten så hadde eg ikkje kunna gjort så mykje uansett. Einaste middelet mot tørråte er å sprøyte med Mankozeb, og sprøytemiddel skal ikkje inn i min hage.Særlig ikkje etter at eg las i rapport på heimesidene til FIVH at barn av potetbønder har 60% høgare sjangs for visse medfødte misdanningar enn andre barn. Heldigvis blir det sprøyta mindre no enn før, då eg får inntrykk av at ein nå sprøyter når det er varsla gode vekstvillkår for soppen, og ikkje sånn heile tida og for sikkerhets skyld som det vart før. Likevel er det ein tankevekkar at det blir brukt enorme mengder av Mankozeb  i landet vårt

Foreløpig har vår potetdyrking skjedd etter prøve- og feilemetoden, og med tørråte som faktum, må den delen av hagen brukast til andre vekster enn poteter i minst 4 år.. Men dei som har meir erfaring har jo funne ut kva potetsorter som har best motstand mot tørråte i bladverk/knoll og i forhold til klima dei skal vekse i. Me har planta Kerrs Pink fant eg nettopp ut, og den er ein sein sort med dårlig motstand mot tørråte i bladverket. Forhåpentligvis tar ikkje sjølve knollane så stor skade likevel. Og dei har blomstra, så potetene kan i teorien snart tas opp, sjøl om det var mykje smått der. I nord-norge og på fjellet i sør-norge kan neste alle potetsorter dyrkast økologisk utan problem, men det er verre her i våte vest. Eg bøyer meg i støvet for potetbønder som får til dette økologisk i vår del av landet, og eg skal aldri meir rynke på nasen av prisen på økologiske poteter.

I løpet av ferien har hagen vår kome opp med enorme mengder biomasse, og i forbindelse med uttynnig av bladverket i eplestykkjet, tok eg og opp ein del høymole (eller noko som ligna). Nokre av desse røtene var fulle av små blåaktige insekt. Dei var jo litt ekle, men og fascinerande. Spennande å sjå korleis små økosystem lever sitt eige liv der ute på dei små kvadratmetrane hageflekk midt i Sandnes. Nokon som veit ka insekt dette er og om dei er til fordel eller ulempe for planten? Mesteparten av høymolen var like flekkete og stygg som ein del av potetlauvet

Spede spira lyt få stå

Det florerer av reklame i avisa for tida med butikkar som ønsker at eg bruker feriepengane mine hos dei. Og det er salg i heile Sandnes på alt mulig. Alle vil at eg ska kjøpa kjøpa kjøpa. Treng eg virkelig meir ting inn i huset til sommaren? Så i dag har eg heller blitt heime for å rydde i alt rotet som me egentlig ikkje har plass til. Eg har hørt at viss du eig meir enn åtte ting, så eig tinga deg. Isåfall er eg ein stakkars fanga sjel. Og eg handler jo ikkje SÅ mykje, gjer eg? Heilt ufattelig kossen det hoper seg opp. Har planer om å lage om roterommet til dobbelt gutterom til hausten, så det er mange ting der oppe som treng nye eigarar etter kvart er eg redd. Dagens fangst så langt er ei stor øskje med klær og leker til Fretex. Det står allerede to øskjer med kjøkkenutstyr i garasjen, så eg håper virkelig det er nokon som får glede av desse tinga etter at me får levert dei frå oss. Me jobber med å skifte ut den gamle kjøkkeninnredninga frå 60-talet (Det må vel ver lov når det har hatt så lang og tru teneste?), og eg prøver å overbevise dei andre om at me kan klare oss uten nye overskap. Det er derfor eg har prøvd å sile ut det me ikkje treng. Så sparer me lett to overskap. Heilt idiotisk å handle inn ekstra møbler for å få plass til alt rælet som me egentlig ikkje har bruk for. Det seier jo sitt om kva overflod me lever i. Trur det er viktig å reflektere litt over det av og til. Som til dømes i dag

Elles så har eg kasta meg på spirebølga. Å spire frø og bønner i ølglas på kjøkkenbenken er ei dyrkingsform som alle kan klare. Hell på frø/bønner og vatn, ha over aluminiumsfolie. Skift vatn med jevne mellomrom og et når dei er sprunge ut av frøskalet. Krever kun romtemperatur, og vil gjerne ha det litt mørkt. Eller lyst, alt ettersom. NASA omfavna denne metoden for dyrking ombord på romskip slik at astronautane skulle ha friske grønsaker og tilgang på viktige næringsstoff. Me hadde ein fin vegetarmiddag i går med heimelaga falafler, nanbrød og couscous med mungbønnespirer. Til og med Bjørn likte det :) Men nå har søren meg spiring og blitt farleg. E-coli herjer Europa, og myngdighetene anbefaler at all spiring opphører med umiddelbar virkning..  Det tryggaste er vel snart å ikkje ete i det heile tatt eller nøye seg med steikt kjøttdeig uten tilbehør

Vertikale bønder og innendørs vindmøllepark

Det finst mykje rart på internett. Mellom anna innendørs vindmølleparkar. Trones energipark er ferdig installert, men har ikkje begynt å levere straum til nettet heilt ennå

Ellers så var eg og såg utstillinga RECAST - Scener fra Jæren på KINOKINO i Sandnes i dag. Utstilling om arkitekturens rolle i forhold til endrede forutsetninger og utfordringer som Nord-Jæren står overfor når oljealderen går mot slutten. Mykje fine bilder av Sandnes og Jæren før og nå og etterpå. Og eit veldig interessant innslag om Dickson Despommier som har skrive ei bok som heiter the vertical farm. Han driv og forsker på vertikal dyrking av mat innandørs i urbane område. Mykje spennande tankar. Stilig viss me kunne lage bygg her i regionen med grøne og etande vegger. Eg har sett døme på det innanfor den amerikanske miljøbyggmerkeordninga LEED, så kanskje det finst åpningar for slikt når BREEAM fester grepet? Slike bygg vil jo få auka krav til tekniske installasjonar og vil eg tru, og det er jo kjekt for oss som jobber med denslags. "The vertical farm" er herved lagt til på leselista mi for sommaren. Berre synd den ikkje var tilgjengelig på elektronisk format.. 

Foruten at utstillinga er gratis og lokalisert i herlige Sandnes, så ligg Benk kaffibar vegg i vegg, og den kombinasjonen kan ikkje slå feil :)

Grønt ute, grønt inne

Har hatt litt trøbbel med å halde gangen i komposten, men har fulgt rådet til Ingvald Erga om å lø på med bark, så nå begynner det å ta seg opp att. Har fått meg eit lite rituale med å gå ut å røre i komposten med greipa kvar kveld. Utrulig kjekt å følge med på utviklinga oppi der, og eg tek til å forstå folk som blir hekta på hage og dyrking. Og i går var temperaturindikatoren omsider tilbake på rosa, og altså godt og varmt nedi bingen

Frøa som vart sådd i april har og begynt å føre fram, og nå er hagen full av salat av alle slag. Gjødsla kun med hestalort frå Kalberg. Så i dag blir det hagesalat til middagen

Og inne spirer både agurk og tomat, så me ser fram til me kan begynne å hauste

I inspirasjon av alt det grøne, har eg fått meg eit grønt hjørne i stova og. Sjølsagt malt med svanemerka maling, (uten at det betyr at du skal sove med open boks på soverommet.. )Det vart mykje betre enn den uferdige sparkelgrå veggen som var der før. Bare litt pynt gjenstår no, så blir det bra

I morgon starter Jærdagen på Bryne, der det i år blir ein stor marknad med lokale kortreiste matvarer. Gler meg stort til det! Og ein tur til Bryne medfører og panoramautsikt til vindmølleparken for dei som kjem nordfrå, så det er vel verdt ein tur :)

Bjørn say potato, I say tomato

Her om dagen kom Bjørn glad og fornøyd heim frå Gjesdal med ein sekk settepoteter, så siste prosjektet har vore å laga et godt gammaldags eplestykkje i eine hjørnet av hagen. Så gutta boys (og litt eg, men eg syns det vart litt tungt å grave opp HQ skvallerkål for hånd. Var litt misunnelig på naboen som hadde leid gravemaskin for helga) svingte spader og greip, lagte fårer og sette i. Blir sikkert hundre kilo poteter av det der, så det blir mykje komler i haust tenkjer eg

I går ettermiddag tok eg turen utover Jæren igjen, denne gong i regi av Natt og Dag urtelag, som eg er medlem av. Turen i dag gjekk til Wiig gartneri på Orre med presentasjon, smaking og handling på timeplanen. Dei driv 50.000 m2 med drivhus der ute, og er kobla på Lyse sitt gassnett. Ikkje den reinaste energikjelda, men dei har då i det minste eit relativ fleksibelt vannbårent system, samstundes som dei nyttar CO2-en frå forbrenninga som mat til plantene. Wiigfamilien er forøvrig medeigarar i det nye miljøgartneriet i Kviamarka, og her er det jo eit meir miljøvennlig oppvarmingssystem med spillvarme frå meieriet. Men det er det fleire av dykk som les dette som kan uendeleg mykje meir om enn både meg og Wiig..

Då eg freidig spurte om dei brukte sprøytemiddel, fekk eg til mi store glede det svaret eg ville ha. Altså er alle tomater, agurkar og paprikaer frå Wiig garantert sprøytefrie :) Dei bruker derimot fleire millionar kroner i året på å kjøpe rovinsekt av ulike slag for å bekjempe skadedyr biologisk. Hurra!(Men eg trur nok dette er gjeldande for dei fleste, om ikkje alle,  tomatdyrkarar i området her) I tillegg har grønsakene frå Wiig kort reiseveg ut til butikkane. Og slik kortreist mat både lukter og smaker mykje betre enn langreist. Så nå i høgsesongen, folkens, fins det ingen unnskyldningar for ikkje å handle norske kortreiste og sprøytefrie grønsaker i butikken! Det er jo og mulig å ta ein tur til eit av gartneria sine utsalg og. Då er det garantert dagsferskt, samstundes som det kan vere ein triveleg tur for både store og små

Forresten så er det Fairtradedag i Østervåg og fargegata i Stavanger på lørdag (14.mai) frå kl 11.00. Kanskje me snakkes?

KompostBjørn in tha Garden

Ein morgon stod KompostBjørn utanfor døra då me kom ut døra. "Hurra" sa eg. "Å nei" mumla Bjørn. Men inn i hagen kom den.

Fylte opp med greiner og avispapir for å lage et godt luftlager i bånn, og har begynt å fylle i matavfall. Er spent på om eg klarer få gang på den. Har kjøpt meg rørepinne med temperaturindikator og greier. Eg kasta oppi litt skvallerkål og, og det trur eg kanskje ikkje er lov. Men kor skal eg gjer av elendigheten? Heldigvis er det komposteringskurs neste veke, så eg har framleis sjangsen til å rette opp alle nybegynnerfeila.

Sindre og Bjørn kverna opp alle dei gamle greinene som låg i ein haug i hagen, så nå har me eigenprodusert bark til å legge i dei beda me ikkje orker å luke.

Krigen mot skvallerkålen er i full gang i resten av beda, og den skal me vinne uten Ronnup eller annan kjemisk krigføring. Eg lure på kor mange kilometer med røter eg har dratt opp allerede, men eg skal ikkje gje meg.

Pus er skeptisk til økologisk hagebruk og forsåvidt alt anna som er økologisk. Og med rette i følge Teknisk Ukeblad som så galant hevder at "økologisk mat er ren bløff". Det hevdes der at økologisk mat slett ikkje er sunnere enn vanlig mat, samt at økologisk jordbruk spyr ut klimagasser i strie strømmer i forhold til konvensjonellt jordbruk. Sjøl syns eg det er ein bedre følelse å ete frukt og grønsaker som eg VEIT at ikkje har blitt sprøyta framfor frukt og grønt der eg ikkje veit ka som har blitt gjort. Sjøl om eg langt frå alltid kjøper økologisk. Eg ser jo poenget med at dei økologiske avlingane er mykje mindre, og at me kanskje ville slite med å brødfø heile jordas befolkning på økologisk mat. Men det har kanskje noko med å gjere at me er for mange folk på jorda? Og det er jo kanskje litt egoistisk tankegang og. Eg er heldig og har råd til å velge økologiske produkt, mens det ikkje er tilfelle for flesteparten av jordas befolkning slik situasjonen er nå. Eg tør heller ikkje sei at økologiske produkt smaker bedre, for eg kan desverre ikkje sei at eg har klart å smake forskjell.

Når det gjeld klimagassutslepp er det sikkert både sant og usant. Økologiske avlingar treng større areal for å gje like mykje mat som ei konvensjonell avling. Altså må karbonbindande planter vike plass for dyrking. Og siden kunstgjødsel ikkje kan brukast, har ein visstnok mindre kontroll på timinga av nitrogenkretsløpet i økologisk landbruk, noko som kan føre til auka utslepp av lystgass. Og lystgass er jo ein av verstingane klimamessig, og har 300 gonger så stor drivhuseffekt som CO2. Karbondioksid gå å legg deg liksom. Men tenk på all den konvensjonelle maten som kastes. Hadde me i større grad gått over til økologisk og  på grunn av det redusert mengde tilgjengelig mat, ville mykje mindre måtte kastas. Korleis reknestykket klimamessig ville sett ut då, er eg veldig interessert i å sjå!

Heldigvis ser eg at Oikos har gått til motmæle og belyst saken frå andre sida. Men det er søren ikkje lett for oss forbrukere å vite kva me skal tru. Enn så lenge vil eg fortsette å ete økologisk i den grad det er fornuftig for meg økonomisk sett. Alle små skritt til å gjere verden meir bærekraftig fortjener støtte, og eg håper og trur at dei som har ansvar for økologisk produksjon og merking av slike produkt jobber med kontinuerlig forbedring i bærekraftig retning.

Samstundes skal ein heller ikkje gløyme dei lokale bøndene som har valgt å satse på spesialprodukt som kjøt, honning, ost, grønsaker etc som ikkje har fått stempel som økologisk fordi dei f.eks har ein feil komponent i fôret i forhold til reglane for økologisk drift, men som kanskje satser på dyrevelferd og driftsmetode miljø og/eller energimessig som er bedre enn konvensjonell drift, men allikevel ikkje passer inn i ein spesiell kategori. Slik type mat som i tillegg er kortreist må jo være supert i forhold til klima og ikkje minst samtvittigheten. Samtidig som lokale tomater som bare har reist nogen få km og kanskje er plukka dagen før smaker utrulig mykje bedre enn tomater som har reist heilt frå Spania og vart plukka før dei var modne

Vel.. då tenker eg det er dags for ein kopp økologisk presskannekaffi :)