Ta en potet

Det føles rart å skulle skrive om heilt vanlege ting i desse tider, men som Jens og mange med han har sagt, så er det ekstra viktig no å halde fram med det som ein er engasjert i og trur på

Då me kom heim frå sommarferie, var plantene i eplestykkjet begynt å få brune flekkar. Det var Bjørn som oppdaga det, men det vart ikkje rapportert vidare til meg før ei stund seinare. Med ein trassaldring og ein baby i hus er det ikkje alltid hagen som står i fokus, særdeles ikkje i regnver, men i dag fekk eg iallefall megt meg til å innkalle potetkonsuleten (les: svigerfar) lenger nede i gata for ei befaring. Han såg med ei gong at dette var tørråte, som eg hadde frykta. Ifølge ekspertisen er det då berre ein ting å gjer, og det er å rive vekk mest mulig av der infiserte blada og håpe på tørt ver og mest mulig grønt bladverk så lenge som råd. Så lenge det fins grøne blad, veks potetene i jorda. Eg ressonerte meg fram til at tryggaste måte å kvitte seg med det infiserte bladverket var i bioposar i brun dunk for ikkje å gjennomsyre heile hagen med tørråtesporer. Eg håper IVAR tilgir meg om dette ikkje var nokon god ide..Hadde eg vore føre var, så kunne eg ha sett på VIPS at tørråtevarselet for Rogaland er rimelig rødt. Men kva visste vel eg om potetdyrking.

Dessuten så hadde eg ikkje kunna gjort så mykje uansett. Einaste middelet mot tørråte er å sprøyte med Mankozeb, og sprøytemiddel skal ikkje inn i min hage.Særlig ikkje etter at eg las i rapport på heimesidene til FIVH at barn av potetbønder har 60% høgare sjangs for visse medfødte misdanningar enn andre barn. Heldigvis blir det sprøyta mindre no enn før, då eg får inntrykk av at ein nå sprøyter når det er varsla gode vekstvillkår for soppen, og ikkje sånn heile tida og for sikkerhets skyld som det vart før. Likevel er det ein tankevekkar at det blir brukt enorme mengder av Mankozeb  i landet vårt

Foreløpig har vår potetdyrking skjedd etter prøve- og feilemetoden, og med tørråte som faktum, må den delen av hagen brukast til andre vekster enn poteter i minst 4 år.. Men dei som har meir erfaring har jo funne ut kva potetsorter som har best motstand mot tørråte i bladverk/knoll og i forhold til klima dei skal vekse i. Me har planta Kerrs Pink fant eg nettopp ut, og den er ein sein sort med dårlig motstand mot tørråte i bladverket. Forhåpentligvis tar ikkje sjølve knollane så stor skade likevel. Og dei har blomstra, så potetene kan i teorien snart tas opp, sjøl om det var mykje smått der. I nord-norge og på fjellet i sør-norge kan neste alle potetsorter dyrkast økologisk utan problem, men det er verre her i våte vest. Eg bøyer meg i støvet for potetbønder som får til dette økologisk i vår del av landet, og eg skal aldri meir rynke på nasen av prisen på økologiske poteter.

I løpet av ferien har hagen vår kome opp med enorme mengder biomasse, og i forbindelse med uttynnig av bladverket i eplestykkjet, tok eg og opp ein del høymole (eller noko som ligna). Nokre av desse røtene var fulle av små blåaktige insekt. Dei var jo litt ekle, men og fascinerande. Spennande å sjå korleis små økosystem lever sitt eige liv der ute på dei små kvadratmetrane hageflekk midt i Sandnes. Nokon som veit ka insekt dette er og om dei er til fordel eller ulempe for planten? Mesteparten av høymolen var like flekkete og stygg som ein del av potetlauvet

Bjørn say potato, I say tomato

Her om dagen kom Bjørn glad og fornøyd heim frå Gjesdal med ein sekk settepoteter, så siste prosjektet har vore å laga et godt gammaldags eplestykkje i eine hjørnet av hagen. Så gutta boys (og litt eg, men eg syns det vart litt tungt å grave opp HQ skvallerkål for hånd. Var litt misunnelig på naboen som hadde leid gravemaskin for helga) svingte spader og greip, lagte fårer og sette i. Blir sikkert hundre kilo poteter av det der, så det blir mykje komler i haust tenkjer eg

I går ettermiddag tok eg turen utover Jæren igjen, denne gong i regi av Natt og Dag urtelag, som eg er medlem av. Turen i dag gjekk til Wiig gartneri på Orre med presentasjon, smaking og handling på timeplanen. Dei driv 50.000 m2 med drivhus der ute, og er kobla på Lyse sitt gassnett. Ikkje den reinaste energikjelda, men dei har då i det minste eit relativ fleksibelt vannbårent system, samstundes som dei nyttar CO2-en frå forbrenninga som mat til plantene. Wiigfamilien er forøvrig medeigarar i det nye miljøgartneriet i Kviamarka, og her er det jo eit meir miljøvennlig oppvarmingssystem med spillvarme frå meieriet. Men det er det fleire av dykk som les dette som kan uendeleg mykje meir om enn både meg og Wiig..

Då eg freidig spurte om dei brukte sprøytemiddel, fekk eg til mi store glede det svaret eg ville ha. Altså er alle tomater, agurkar og paprikaer frå Wiig garantert sprøytefrie :) Dei bruker derimot fleire millionar kroner i året på å kjøpe rovinsekt av ulike slag for å bekjempe skadedyr biologisk. Hurra!(Men eg trur nok dette er gjeldande for dei fleste, om ikkje alle,  tomatdyrkarar i området her) I tillegg har grønsakene frå Wiig kort reiseveg ut til butikkane. Og slik kortreist mat både lukter og smaker mykje betre enn langreist. Så nå i høgsesongen, folkens, fins det ingen unnskyldningar for ikkje å handle norske kortreiste og sprøytefrie grønsaker i butikken! Det er jo og mulig å ta ein tur til eit av gartneria sine utsalg og. Då er det garantert dagsferskt, samstundes som det kan vere ein triveleg tur for både store og små

Forresten så er det Fairtradedag i Østervåg og fargegata i Stavanger på lørdag (14.mai) frå kl 11.00. Kanskje me snakkes?